Shqipëria regjistron një përqindje më të lartë të të rinjve të diplomuar në universitet krahasuar me mesataren e Bashkimit Europian, duke lënë pas shtete si Italia dhe Gjermania.
Megjithatë, pavarësisht arritjeve në shkollim, vendi mbetet prapa në aspektin e të ardhurave dhe mundësive ekonomike, ndërsa shtetet që renditen më poshtë në nivelin arsimor po përfitojnë nga eksodi i specialistëve shqiptarë. Bazuar te shifrat e Censit 2023 të INSTAT, 43.2% e qytetarëve të moshës 25–34 vjeç zotëronin një diplomë të arsimit terciar, ndërkohë që mesatarja e Bashkimit Europian për të njëjtën periudhë ishte 43.1% sipas Eurostat.
Edhe pse diferenca shënon vetëm 0.1 pikë përqindjeje, Shqipëria pozicionohet përpara shumë kombeve europiane dhe ekonomive rajonale. Megjithatë, tregu vendor i punës, pagat dhe hapësirat për rritje profesionale nuk krahasohen dot me standardet e Bashkimit Europian.
Një krahasim domethënës shfaqet me Italinë, ku përgjatë vitit 2023 vetëm 30.6% e grupmoshës 25–34 vjeç kishin përfunduar arsimin e lartë, duke qenë 12.6 pikë përqindjeje nën shifrën shqiptare. Pavarësisht kësaj, ekonomia italiane vazhdon të thithë të rinj të arsimuar nga Shqipëria. Situata paraqitet e ngjashme edhe ndaj Gjermanisë, ku 37.9% e të rinjve kishin mbaruar universitetin, ndërsa ky shtet mbetet strehë kryesore për mjekët dhe ekspertët e teknologjisë nga vendi ynë.
Në raport me Ballkanin Perëndimor, Serbia shënon 34.7%, Maqedonia e Veriut 32.3%, ndërsa Bosnja dhe Hercegovina ka një përqindje prej 26.6%. Për Malin e Zi, shifra e vitit 2020 ishte 40%. Në rang kontinental, nivelet më të larta u takuan në Irlandë me 62.7%, Qipro me 61.7% dhe Luksemburg me 60.2%, kurse në fund të listës u renditën Rumania, Bosnja e Hercegovina dhe Hungaria.
Humbja e kapitalit njerëzor përbën një shqetësim të mirëfilltë strukturor. Sipas vlerësimeve të Bankës Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim, afërsisht 23% e shqiptarëve me shkollë të lartë jetonin jashtë kufijve gjatë viteve 2023–2024, ndërsa synimi i Bashkimit Europian për vitin 2030 është që të paktën 45% e të rinjve të kenë përfunduar arsimin terciar, një prag që Shqipëria e kishte arritur tashmë që prej vitit 2023.
