Presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelensky, loboi të hënën pranë një grupi dypartiak senatorësh për të ushtruar presion mbi administratën Trump që të heqë ato që ai i quajti kufizime në shkëmbimin e inteligjencës dhe furnizimet me armë.
Pse ka rëndësi: Zyrtarët ukrainas thonë se administrata Trump ka vendosur fshehurazi këto kufiza pa e pranuar publikisht, në një përpjekje për t'i bërë presion Zelenskyt që të pranojë një marrëveshje për t'i dhënë fund luftës që përfshin më shumë lëshime ndaj Rusisë.
Trump dhe zyrtarët e Shtëpisë së Bardhë kanë mohuar prej ditësh se kanë vendosur ndonjë kufizim ndaj Ukrainës.
Zhvillimet e fundit: Kriza nisi 10 ditë më parë kur Trump njoftoi një marrëveshje nafte me Rusinë gjatë një raundi negociatash mes të dërguarve të tij dhe zyrtarëve ukrainas në Majami.
Ukrainasit pretenduan se të dërguarit e Trump, Steve Witkoff dhe Jared Kushner, kërcënuan se Trump mund t'ia ndërpresë Ukrainës inteligjencën amerikane dhe të ndalojë shitjen e armëve nëse ajo vazhdon të shpërfillë kërkesat për të mos sulmuar rafineritë ruse të naftës.
Zyrtarët amerikanë e mohuan një kërcënim të tillë. Ata thanë se Witkoff dhe Kushner u kishin thënë ukrainasve se SHBA-ja është një partner i fortë, që siguron municione dhe inteligjencë. Prandaj Ukraina nuk duhet të ndërmarrë veprime që dëmtojnë konsumatorët amerikanë, thanë Witkoff dhe Kushner.
Prapaskena: Gjatë një takimi virtual me një grup dypartiak senatorësh të udhëhequr nga Thom Tillis (R-N.C.) dhe Richard Blumenthal (D-Conn.), Zelensky shtroi problemet e ndryshme që Ukraina ka përjetuar që nga takimi në Majami. Axios siguroi një transkript nga zyrtarët ukrainas.
Sistemet satelitore Starlink të Elon Musk dhe Starshield të ushtrisë amerikane mbeten pjesërisht të kufizuara — pavarësisht pretendimeve të kundërta nga Shtëpia e Bardhë. "Ne ende nuk kemi asnjë shpjegim për këtë. Thjesht histori të ndryshme të çuditshme që po dëgjojmë, fatkeqësisht," u tha Zelensky senatorëve. Kjo po pengon aftësinë e Ukrainës për të rrëzuar dronët sulmues rusë, shtoi ai.
Në tri raste javën e kaluar, përfshirë të dielën, Ukraina nuk mori paralajmërime të hershme nga SHBA-ja rreth sulmeve me raketa balistike ruse, tha Zelensky, duke lënë të kuptohet se kjo ishte një shenjë se ndarja e inteligjencës është frenuar. "Nuk kemi marrë asnjë shpjegim të qartë nga Uashingtoni – pse po ndodh kjo," shtoi ai.
Zelensky tha se Sekretari i Mbrojtjes Pete Hegseth nuk po jep dritën jeshile për dërgimin e përgjuesve Patriot dhe raketa AIM-9x për sistemin e mbrojtjes ajrore NASAMS, edhe pse vendet e NATO-s i kanë paguar tashmë ato. "Nuk na kanë mbetur pothuajse asnjë përgjues Patriot nga partnerët amerikanë," u shpreh ai.
"E gjithë kjo sugjeron se është marrë një vendim politik për të ngadalësuar mbështetjen për ne," tha Zelensky. "Ne duam të kuptojmë se çfarë po ndodh, pse po ndodh dhe ku po shkon e gjithë kjo."
Çfarë thonë ata: Tillis tha pas takimit se Kongresi "mbetet i përkushtuar për të qëndruar krah Ukrainës dhe aleatëve tanë evropianë për t'i dhënë fund agresionit brutal të Rusisë dhe për të siguruar paqe të qëndrueshme".
Blumenthal tha më pas se "mbështetja dypartiake për Ukrainën ishte e qartë dhe e prerë, të cilën do ta shprehim në veprimet e ardhshme".
"Lëshimet nuk do të funksionojnë me Putin, një bandit që kupton vetëm forcën dhe pushtetin," shtoi ai.
Pala tjetër: Presidenti Trump u tha gazetarëve të hënën se SHBA-ja është ende duke ndarë inteligjencë me Ukrainën dhe u shpreh se nuk e di se kush urdhëroi kufizimin e sistemit satelitor Starlink. "Por unë do ta zbuloj," tha ai.
"Sinqerisht, Zelensky nuk po ndihmon shumë në këtë çështje. Ai nuk dëshiron t'i japë fund luftës. Zelensky nuk e di se për çfarë flet," tha presidenti. "Nuk përjashtohet të ketë ardhur koha që Zelensky të lejojë dikë tjetër të negociojë në emër të Ukrainës… Ne i kemi dhënë shumë Ukrainës. Ata nuk na kanë dhënë asgjë ne."
Gjendja aktuale: Zelensky foli me Witkoff dhe Kushner të dielën.
Ata i kërkuan sërish Ukrainës të ndalojë sulmet ndaj rafinerive ruse të naftës, thanë zyrtarët ukrainas.
Zelensky u tha senatorëve se ai i propozoi të dërguarve amerikanë që Ukraina të ndalojë goditjet ndaj rafinerive për 30 ditë. Në këmbim, SHBA-ja do t'i furnizonte Ukrainën me përgjues Patriot në mënyrë që ajo të mund të mbrohej nga raketa balistike ruse gjatë asaj periudhe 30-ditore.
Zelensky u tha senatorëve se Witkoff dhe Kushner nuk kanë shfaqur ndonjë hapje ndaj kësaj ideje.
Çfarë duhet pasur parasysh: Zelensky u tha senatorëve se do të jetë në Oslo, Norvegji javën e ardhshme dhe mund të takohet me Witkoff dhe Kushner të martën ose të mërkurën. Më pas Kushner dhe Witkoff mund të vazhdojnë nga Oslo në Moskë për t'u takuar me Putin, tha një burim i njohur me çështjen.
